Geçen hafta tezgahıma genç bir çift geldi. Bilezik almak istiyorlardı. 22 ayar bir Trabzon hasır gösterdim, etikette "916" yazıyordu. Kız arkadaş hemen sordu: "Bu 916 ne demek, gramajı mı?" Damadın yüzüne baktım, o da bilmiyor. Oracıkta beş dakikalık bir milyem dersi verdim. İşin aslına bakarsanız, bu soruyu müşterilerin yüzde doksanı sorar. Kuyumcu olarak hepimiz bu sahneyi yaşamışızdır.
Milyem, altının kimlik kartıdır. Bir altının ne kadar saf olduğunu, içinde kaç birim gerçek altın bulunduğunu tek bir sayıyla anlatır. Bu kılavuzda milyem hesaplamasından test yöntemlerine, Cumhuriyet altını milyeminden yatırım altını farklarına kadar her şeyi masaya yatırıyoruz.
Milyem Ne Demek? 60 Saniyede Özet
Lafı uzatmadan söyleyelim: milyem, 1 gram altın alaşımının içinde kaç miligram saf altın bulunduğunu gösteren birimdir. "Binde" (per mille, ‰) sistemiyle çalışır.
Bir altın parçanın milyemi 750 ise her 1000 parçanın 750'si saf altındır, kalan 250'si alaşım metalleridir (bakır, gümüş, çinko gibi). Bu kadar basit.
Peki neden "yüzde" değil de "binde" kullanılıyor? Yüzdelik sistem altın için yeterince hassas değil. 22 ayar altın yüzde olarak %91,6 saf altın içerir, ama 916 milyem demek çok daha kesin bir rakam. Kuyumcular arası ticarette virgülden sonraki ondalıklar bile para eder; binde sistemi bu hassasiyeti verir.
İngilizce literatürde "fineness" olarak geçen milyem, Türkçe kuyumculuk jargonunun vazgeçilmez terimidir. Tezgahta "bu kaç milyem?" diye sorarsınız, "kaç ayar?" demezsiniz. Ayar müşteri içindir, milyem kuyumcunun kendi dilidir.
Milyem Nasıl Hesaplanır? Formül ve Örnekler
İki temel formül var. Birini bilirseniz diğerini türetebilirsiniz.
Formül 1: Ayardan Milyeme
Milyem = (Ayar / 24) x 1000
18 ayar altın için hesaplayalım: (18 / 24) x 1000 = 750 milyem. Her 1 gramda 750 mg saf altın var, gerisi alaşım.
14 ayar altın: (14 / 24) x 1000 = 583,3. Kuyumculuk pratiğinde bu 585 olarak yuvarlanır. Neden 583 değil de 585? Çünkü Türkiye Darphane standartları ve uluslararası ayar damga sistemi 585'i kabul eder. Yuvarlama toleransı, alaşım hazırlığındaki küçük saflık fazlasını yansıtır.
Formül 2: Milyemden Has Altın Miktarına
Has Altın (gram) = Toplam Ağırlık x (Milyem / 1000)
Elinizde 25 gram, 22 ayar (916 milyem) bir bilezik var. İçindeki saf altın: 25 x 0,916 = 22,9 gram. Kalan 2,1 gram bakır ve gümüş alaşımıdır.
Bir örnek daha. 10 gram 14 ayar (585 milyem) bir yüzük: 10 x 0,585 = 5,85 gram saf altın. Yüzüğün neredeyse yarısı altın değil.
Formül 3: Ürün Fiyatı Hesaplama
Kuyumcu tezgahında en çok lazım olan formül bu:
Fiyat = Has Altın Miktarı x Has Altın Kuru + İşçilik
Diyelim has altın kuru gram başına 3.200 TL (temsili bir rakam; güncel kuru mutlaka kontrol edin). 25 gram 22 ayar bileziğin altın değeri: 22,9 x 3.200 = 73.280 TL. Üstüne işçilik ve kâr marjı eklenince nihai fiyat ortaya çıkar.
Bu hesabı müşteriye gösterdiğinizde güven oluşur. "Neden bu kadar pahalı?" sorusu, formülü anlattığınızda yerini "Anladım, mantıklı" cevabına bırakır.
Milyem, Ayar ve Karat: Aradaki Fark Ne?
Üç terimi yan yana duyunca kafalar karışıyor. Aslında hepsi aynı şeyi farklı birimlerle söylüyor.
Ayar (Karat): 24 parçalık bir ölçek üzerinden saf altın oranı. 22 ayar demek, 24 parçanın 22'sinin saf altın olduğu anlamına gelir. Uluslararası kısaltması "K" veya "kt" şeklindedir.
Milyem (Fineness): Binde cinsinden saflık oranı. 916 milyem, binde 916 saf altın demek.
Yüzde (Purity %): Saflığın yüzdelik ifadesi. %91,6 gibi.
Hangisi ne zaman kullanılır? Kuyumcular kendi aralarında milyem der. Müşteriye ayar ile anlatılır; "bu 22 ayar" demek herkesin anlayacağı dildir. Uluslararası ticarette ise milyem ve karat birlikte kullanılır. Ayar damgası üzerinde genellikle milyem değeri yazılır: 585, 750, 916 gibi.
Bu konuda daha detaylı bilgi için Altın Ayarları Rehberi yazımıza göz atabilirsiniz. Orada her ayarın alaşım bileşimleri ve kullanım alanlarını tek tek anlattık.
Altın Milyem Tablosu: 8K'dan 24K'ya Tüm Değerler
İşte Türkiye piyasasında karşılaşacağınız tüm altın ayarlarının milyem karşılıkları:
| Ayar | Milyem | Saf Altın (%) | Damga Kodu | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|---|
| 8K | 333 | %33,3 | 333 | İhracat ürünleri, ucuz aksesuar |
| 9K | 375 | %37,5 | 375 | İhracat (İngiltere pazarı) |
| 10K | 417 | %41,7 | 417 | Yurt dışı pazar, ekonomik takılar |
| 12K | 500 | %50,0 | 500 | Nadir, bazı antika ürünler |
| 14K | 585 | %58,5 | 585 | Pırlanta takılar, günlük yüzükler |
| 18K | 750 | %75,0 | 750 | Lüks mücevher, nişan yüzükleri |
| 21K | 875 | %87,5 | 875 | Arap pazarı, Körfez ülkeleri |
| 22K | 916 | %91,6 | 916 | Bilezik, kolye, Cumhuriyet altını, ziynet |
| 24K | 995-999 | %99,5-99,9 | 995/999 | Gram altın, külçe, yatırım |
Tabloya dikkatli bakın. 8 ayardan 24 ayara çıktıkça saf altın oranı artıyor ama dayanıklılık azalıyor. 24 ayar altın tırnağınızla çizilecek kadar yumuşaktır, bu yüzden takı yapımında kullanılmaz. 14 ayar ise en sert alaşımlardan biridir; pırlantanın kaçağını tutan tırnak, 14 ayarsız olmaz.
Türkiye'de yasal olarak satılabilen en düşük ayar 8K'dır (333 milyem). Ama iç piyasada 8 ayar ve 10 ayar neredeyse hiç rağbet görmez. Esnaf "buna altın denmez" diye burun kıvırır. Türk müşterisi en az 14 ayar ister, düğün altınında ise 22 ayar tartışmasız standarttır.
Özel Milyem Değerleri: 995, 999 ve 999.9
Burası işin yatırım tarafı. 24 ayar altın dediğimizde bile yüzde yüz saf altından bahsetmiyoruz, çünkü doğada ve üretimde tamamen saf altın elde etmek fiziksel olarak çok zor. Bu yüzden 24 ayarın kendi içinde bile farklı milyem kademeleri var.
995 milyem: Binde 995 saflık. Her 1 gramda 995 mg altın, 5 mg diğer metaller bulunur. Türkiye'de gram altınların ve külçelerin standart saflığı budur. Bankalar, rafineriler (İAR, Nadir Metal gibi) bu standardı kullanır.
999 milyem: Binde 999 saflık. 995'ten daha saf. Uluslararası piyasalarda yaygın olan standart. "Three nines fine" olarak bilinir.
999.9 milyem: "Four nines fine" denilen en yüksek ticari saflık. London Bullion Market Association (LBMA) onaylı külçeler bu standarttadır. Bir kiloluk LBMA külçesinin saflığı 995 veya 999.9 milyem olabilir; 999.9 standardı giderek yaygınlaşmaktadır.
Peki bu fark neden önemli? 100 gram altın aldığınızı düşünün. 995 milyemde 99,5 gram saf altın alırsınız, 999.9 milyemde ise 99,99 gram. Aradaki 0,49 gram, güncel fiyatlarla birkaç bin lirayı bulabilir. Yatırım amaçlı yüklü alımlarda bu fark ciddiye alınacak bir rakamdır.
Türkiye'nin 995 milyem standardı dünyada yaygın olmayan bir tercihtir. Aslında bu durum tartışma konusudur: bazı yatırımcılar "neden 999.9'a geçmiyoruz?" diye sorar. Cevap kısmen tarihî alışkanlık, kısmen de rafinerici kapasitesiyle ilgili.
Türk Altın Paralarının Milyem Değerleri
Düğün sezonunda müşterileriniz Cumhuriyet, Reşat ve ziynet altınlarını karşılaştıracak. Milyem bazında bilgi verebildiğinizde güven kazanırsınız.
| Altın Türü | Ayar | Milyem | Ağırlık (gram) | Has Altın (gram) |
|---|---|---|---|---|
| Tam Cumhuriyet | 22K | 916,6 | 7,216 | 6,614 |
| Yarım Cumhuriyet | 22K | 916,6 | 3,608 | 3,307 |
| Çeyrek Cumhuriyet | 22K | 916,6 | 1,804 | 1,654 |
| Ziynet Tam | 22K | 916 | 7,02 | 6,430 |
| Ziynet Yarım | 22K | 916 | 3,51 | 3,215 |
| Ziynet Çeyrek | 22K | 916 | 1,75 | 1,603 |
| Reşat (Osmanlı) | 22K | 916,6 | 7,216 | 6,614 |
| Hamit | 22K | 916,6 | 7,216 | 6,614 |
Tablodaki en kritik sütun "Has Altın" sütunudur. Cumhuriyet tam altınının has değeri 6,614 gram, ziynet tam altınının ise 6,430 gram. Arada 0,184 gramlık fark var. Güncel has altın kuruyla çarpın, fiyat farkının nereden geldiğini müşterinize gösterebilirsiniz.
Cumhuriyet altınının milyemi aslında 916,6'dır; 916 değil. Bu 0,6'lık fark önemsiz gibi görünür ama yüzlerce adet işlem yapan bir kuyumcu için hesaplamada birikim yaratır. Darphane resmi standartlarında tam değer 917/1000 (yani binde 917) olarak da geçer.
Cumhuriyet Altını vs Ziynet Altını karşılaştırma yazımızda bu iki altın türünün geri satış değerlerini ve alış-satış makas farklarını detaylıca inceledik.
Reşat altınına gelince: Osmanlı Sultan V. Mehmet Reşat dönemine ait bu paralar artık basılmıyor. Ayar ve gramaj olarak Cumhuriyet altınıyla neredeyse aynı. Fiyat farkı tamamen arz-talep dengesi ve koleksiyon priminden kaynaklanır. Piyasada az bulunması, fiyatını Cumhuriyet altınının üzerine çıkarır.
Has Altın Hesabı: Pratikte Nasıl Yapılır?
Kuyumcunun en sık yaptığı hesaplardan biri, gelen bir ürünün has değerini bulmaktır. Müşteri bilezik bozdurma, eski altın takas veya hurda satışa geldiğinde ilk iş milyem ve gramdan has altını çıkarmaktır.
Adım Adım Has Hesaplama
Örnek 1: Müşteri 30 gram, 22 ayar bilezik bozdurma istiyor.
- Milyem: 916 (22 ayar)
- Has altın: 30 x 0,916 = 27,48 gram
- Has alış kuru: 3.150 TL/gram (temsili bir varsayım; işlem anındaki güncel kuru kullanın)
- Bozdurmada ödeme: 27,48 x 3.150 = 86.562 TL
Örnek 2: Müşteri 15 gram, 14 ayar pırlanta yüzük getiriyor.
- Milyem: 585 (14 ayar)
- Pırlantanın ağırlığını düşüyoruz: 15 gram toplam, pırlanta tahminen 0,3 gram
- Metal ağırlığı: 14,7 gram
- Has altın: 14,7 x 0,585 = 8,60 gram
- Ödeme: 8,60 x 3.150 = 27.090 TL (pırlanta değeri ayrıca)
Örnek 3: Hurda altın karışımı. 50 gram karışık milyemde hurda.
Hurda altında milyem tek tek hesaplanamaz. Tezgahta asit testi veya XRF ile ortalama milyem belirlenir. Diyelim XRF 720 milyem gösterdi: 50 x 0,720 = 36 gram has altın. Hurda alışta genellikle %3-5 fire düşülür, çünkü pota ateşinde alaşım metalleri kaybolurken küçük altın kaybı da olur.
Fire Hesabı
Fire, altının eritme ve rafinasyon sırasında kaybedilen kısmıdır. Kuyumculuk jargonunda "ramat" olarak da bilinir. Hurda altın alımlarında fire oranı genellikle %2 ile %5 arasında değişir. Bu oranı hesaplamaya dahil etmezseniz zarar edersiniz.
Hesap şöyle güncellenir: Net Has = Has Altın x (1 - Fire Oranı)
36 gram has altına %3 fire uygularsak: 36 x 0,97 = 34,92 gram net has altın.
Milyem Nasıl Test Edilir? 4 Yöntem
Bir müşteri altın getirdiğinde milyemini nasıl doğrularsınız? Dört ana yöntem var. Her birinin avantajları ve sınırları farklı.
1. Mihenk Taşı Testi
En eski yöntem. Kuyumculuğun temelinde bu taş var. Koyu renkli bir silikatlı taş (genellikle bazalt veya jasper) üzerine altın sürtülür. Taş yüzeyinde kalan altın çizgi, bilinen ayardaki referans iğnelerinin çizgileriyle karşılaştırılır.
Nasıl yapılır: Milyemi bilinmeyen altını taşa sürtüyorsunuz. Yanına 916 milyem referans iğnesini de sürtüyorsunuz. Aynı renk ve parlaklıktaysa, altın 22 ayardır. Farklıysa başka ayar iğneleriyle denemeye devam edersiniz.
Avantajı: Ucuz, hızlı, ek cihaz gerektirmez. Her kuyumcunun çekmecesinde bulunur.
Dezavantajı: Deneyim gerektirir. Eğitimsiz göz, 18 ayar ile 22 ayarı karıştırabilir. Üstelik kaplamadaki altını gerçek ayardan ayırt etmek zordur.
2. Asit Testi
Mihenk taşıyla birlikte kullanılır. Altın taşa sürtüldükten sonra farklı konsantrasyonlarda nitrik asit damlatılır.
14 ayar asidi 14 ayarın altındaki altınları çözer. 18 ayar asidi daha güçlüdür, 18 ayarın altını eritir. 22 ayar asidi ile devam edilir. Çizgi hangi asitte çözünmeden kalıyorsa, altın en az o ayardadır.
Dikkat: Asitler tehlikelidir. Eldiven ve koruyucu gözlük şarttır. Asit testini ilk kez yapan birini yalnız bırakmayın.
3. XRF (X-Işını Floresans) Cihazı
Kuyumcuların teknolojiyle tanışması. XRF cihazı, altına X-ışını gönderir ve geri dönen floresans ışınlarının enerji spektrumunu analiz eder. Her elementin kendine özgü bir spektrumu vardır; cihaz alaşımdaki altın, bakır, gümüş ve diğer metallerin oranını yüzde virgül ondalık hassasiyetinde verir.
Avantajı: Tahribatsız. Ürüne dokunmadan, çizmeden, sürtmeden ölçüm yapar. Sonuç 15-30 saniyede çıkar. Hassasiyeti son derece yüksektir.
Dezavantajı: Pahalı. Kuyumculuğa uygun bir masaüstü XRF cihazı 15.000 ile 50.000 dolar arasında. Taşınabilir (el tipi) modeller daha uygun fiyatlıdır ama hassasiyet düşer.
Benim tavsiyem: Günlük 10'dan fazla altın alım işlemi yapıyorsanız XRF yatırımı kendini bir yılda amorti eder. Her seferinde mihenk taşıyla uğraşmak hem zaman kaybı hem hata riski.
4. Su İçi Tartım (Arşimet Yöntemi)
Bu yöntem altının özgül kütlesini hesaplar. Altın havada ve su içinde tartılır, iki değer arasındaki fark Arşimet prensibiyle özgül kütleyi verir.
Saf altının özgül kütlesi 19,32 g/cm³'tür. 22 ayar altın yaklaşık 17,5 g/cm³, 18 ayar ise yaklaşık 15,5 g/cm³ civarında çıkar. Bu değerle milyem yaklaşık olarak hesaplanabilir.
Avantajı: Ucuz, tahribatsız, fizik kurallarına dayanır.
Dezavantajı: İçi boş ürünlerde (boş bilezik, tüp bilezik) hatalı sonuç verir. Pırlanta veya taş monte edilmiş ürünlerde de güvenilmez.
Milyem ve Fiyatlandırma: Para Konuşalım
Müşteriniz "neden bu bilezik o kadar pahalı?" diye sorduğunda, cevabınızda milyem olmalı. Altın fiyatlandırmasının temeli milyemden geçer.
Has Altın Kuru Nedir?
Piyasada duyduğunuz "gram altın fiyatı" aslında has altın kurudur. Bu fiyat 24 ayar, 995 milyem saf altının gram başına TL karşılığıdır. 22 ayar veya 14 ayar ürünlerin fiyatı, bu kurun milyemle çarpımından türetilir.
Somut hesap yaparsak: Has kuru 3.200 TL diyelim (temsili rakam; güncel kur farklı olabilir).
- 22 ayar bileziğin gram altın değeri: 3.200 x 0,916 = 2.931 TL/gram
- 14 ayar yüzüğün gram altın değeri: 3.200 x 0,585 = 1.872 TL/gram
Aradaki fark 1.059 TL. Aynı gramajda iki ürünün fiyatı neden farklı diye soran müşteriye bu hesabı gösterin, ikna olacaktır.
Alış-Satış Makası
Her kuyumcunun bir alış-satış makası vardır. Satışta has kuru üzerine işçilik ve kâr eklenir. Alışta ise has kurunun biraz altında alınır.
Milyem bu makasta doğrudan etkilidir. Düşük milyemli ürünlerde (14 ayar gibi) alış makası daha geniş tutulur, çünkü eritme ve rafinasyon maliyeti yüksektir. 22 ayar ürünlerde makas dar tutulabilir; saflık yüksek, işlem kolay.
995 milyem gram altın ise en dar makasla alınıp satılan üründür. Bankalar ve rafineriler bu ürünü neredeyse kursuz alır. Yatırımcı için en verimli altın budur.
İşçilik ve Milyem İlişkisi
İlginç bir detay: düşük ayar ürünlerde işçilik genellikle daha yüksektir. Neden? 14 ayar altın sert olduğu için işlemesi zordur, kuyumcu daha fazla emek harcar. 22 ayar yumuşaktır, şekil almaya yatkındır. Ama 22 ayarın fire oranı daha yüksektir, çünkü yumuşak altın torna ve ciladaki kayıp daha fazla olur.
İşin ucunda hep milyem var. Fiyat koyarken, alım yaparken, takas hesaplarken milyem bilginiz ne kadar güçlüyse kâr marjınız o kadar sağlıklı olur.
Müşterilerinizin Soracağı 7 Soru (ve Cevapları)
Tezgahta en çok karşılaştığım milyem sorularını ve kısa, net cevaplarını paylaşıyorum. Bunları ezberlemenize gerek yok ama akış şeklinde bilmeniz işinize yarar.
"916 milyem ne demek?" Her 1000 parçanın 916'sı saf altın demek. Yani %91,6 altın içeriyor. 22 ayar altınların milyemi budur. Bilezikler, Cumhuriyet altınları, ziynet altınları hep bu saflıktadır.
"585 milyem altın gerçek altın mı?" Kesinlikle gerçek. İçinde %58,5 oranında saf altın var. 14 ayardır. Pırlanta yüzüklerin çoğu bu ayarda yapılır, çünkü taşı sıkıca tutar ve günlük kullanıma dayanır.
"Neden gram altın daha pahalı bilezikten?" Gram altın 995 milyem, bilezik 916 milyem. Aynı gramajda gram altında daha fazla saf altın var. Üstelik gram altın standart ürün olduğu için alış-satış makası çok dar, bilezikteyse işçilik maliyeti fiyata eklenir.
"Bankadan aldığım altın 995 mi 999 mu?" Türkiye'deki bankaların çoğu 995 milyem gram altın satar. Sertifikada yazar. 999.9 milyem ürün istiyorsanız özellikle sormalısınız; bazı rafinerilerin LBMA onaylı ürünleri 999.9'dur ama fiyatı biraz daha yüksektir.
"Eski altınımın milyemini nasıl öğrenebilirim?" Üzerinde damga varsa damgaya bakın: 585, 750, 916 gibi rakamlar milyemdir. Damga yoksa veya okunmuyorsa, herhangi bir kuyumcuya götürün. Mihenk taşı veya XRF cihazıyla birkaç dakikada milyem tespit edilir.
"22 ayar mı alsam, 24 ayar mı?" Takı istiyorsanız 22 ayar. Yatırım istiyorsanız 24 ayar. 22 ayar takılacak kadar dayanıklıdır, 24 ayar kasada duracak kadar değerlidir. İkisi farklı amaçlara hizmet eder.
"Milyem düştükçe altın değersiz mi oluyor?" Hayır. Milyem düştükçe saf altın oranı azalır ama ürünün fonksiyonu değişir. 14 ayar bir pırlanta yüzüğün işçilik ve taş değeri, altın değerinin çok üzerine çıkabilir. Milyem, altının saflığını söyler; ürünün toplam değerini tek başına belirlemez.
Uluslararası Milyem Standartları
Altın ticareti küresel bir iştir. Türkiye'deki kuyumcu da dünyadaki standartlardan bağımsız çalışamaz.
London Bullion Market Association (LBMA): Dünya altın ticaretinin referans noktası. LBMA onaylı külçeler minimum 995 milyem olmak zorundadır. LBMA "Good Delivery" standartlarına göre 400 troy ons (12,4 kg) büyük külçelerde minimum 995 milyem şartı vardır. 1 kiloluk küçük külçelerde ise 995 veya 999.9 milyem kabul edilir; Shanghai Altın Borsası ile geliştirilen 999.9 standardı giderek yaygınlaşmaktadır.
Türkiye Darphane Standartları: Cumhuriyet altınları 22 ayar, yani 916,6 milyemde basılır. Gram altın ve külçe üretiminde 995 milyem kullanılır. Darphane, rafinerilere verdiği lisanslarda 995 milyem alt sınırını şart koşar.
Hindistan: Dünyanın en büyük altın tüketicisi. 22 ayar (916 milyem) takı standardı Türkiye ile aynı. Hindistan'da 22 ayar bilezik geleneği bizimkine çok benzer.
Avrupa: 18 ayar (750 milyem) İtalya, Fransa ve İspanya'nın standart takı ayarıdır. Almanya'da 14 ayar (585 milyem) daha yaygın.
ABD: 14 ayar (585 milyem) en popüler takı ayarı. Amerikan müşterisi için 22 ayar "fazla yumuşak" kabul edilir.
Her pazarın milyem tercihi farklı. İhracat yapan kuyumcuların bu farklılıkları bilmesi zorunludur. 22 ayar bilezik Almanya'ya gitmez, 14 ayar yüzük Suudi Arabistan'da rağbet görmez.
Milyemde Sık Yapılan Hatalar
Yıllardır tezgahta gördüğüm, hem kuyumcuların hem müşterilerin düştüğü hatalar:
1. "24 ayar = 1000 milyem" yanılgısı. Hayır. Pratikte 1000 milyem altın yoktur. En saf ticari altın 999.9 milyemdir. 0,1'lik kısım bile tam olarak yok edilemiyor. 24 ayar, 995 veya 999 milyem olarak satılır.
2. Cumhuriyet altınının milyemini 916 almak. Darphane standardı 916,6'dır (bazı kaynaklarda 917). Yüzlerce adet hesaplama yapıyorsanız bu 0,6'lık fark birikir. Doğru rakamı kullanın.
3. Hurda altında fire hesaplamamak. "25 gram 22 ayar geldi, has değeri 22,9 gram" diye ödeme yaparsanız, eritme sırasındaki %3-5 kayıp cebinizden çıkar.
4. Asit testini yüzey için yapmak. Kaplama altınlarda yüzey 22 ayar gösterir ama altındaki metal bakır veya pirinçtir. Asit testinde yüzeyi kazıyıp iç metalden de numune almalısınız.
5. Farklı milyemleri karıştırarak eritmek. 14 ayar ve 22 ayar hurdayı aynı potaya atarsanız, çıkan alaşımın milyemini hesaplamak zorlaşır. Mümkünse ayarları ayırarak eritin.
Milyem ve KMTS: 2026 Sonrası
Nisan 2026'da devreye giren KMTS (Kıymetli Maden Takip Sistemi) ile birlikte milyem bilgisi daha da kritik hale geldi. Artık 1 gram ve üzeri işlenmemiş altınlara Darphane tarafından lazer kodlama yapılıyor. Bu kodlamada ürünün ayarı, milyemi, ağırlığı ve üretim bilgileri dijital olarak kayıt altına alınıyor.
Kuyumcu olarak KMTS'ye uyumlu çalışmak demek, her ürünün milyemini doğru bilmek ve sistemde doğru raporlamak demek. Yanlış milyem beyanı, denetimde cezai işlem gerektirir.
Özet: Milyem Bilmeden Kuyumculuk Yapılmaz
Milyem, kuyumcunun pusolasıdır. Fiyat koyarsınız, milyem lazım. Hurda alırsınız, milyem lazım. Müşteriye bilgi verirsiniz, milyem lazım. Has hesabı yaparsınız, yine milyem.
Bu kılavuzu referans olarak elinizin altında tutun. Tezgahta müşteri soru sorduğunda tabloyu gösterin, hesabı yapın, güven oluşturun. Altın alan ağlamaz; ama milyemini bilmeden altın satan kuyumcu ağlar.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Milyem nedir? Milyem, bir altın alaşımının saflığını binde (1/1000) cinsinden ifade eden ölçü birimidir. 1 gram altın alaşımının içinde kaç miligram saf altın bulunduğunu gösterir. 916 milyem, her 1000 kısmın 916'sının saf altın olduğu anlamına gelir.
24 ayar altının milyem değeri kaçtır? Teorik olarak 1000, pratikte ise 995 veya 999'dur. Türkiye'de gram altınlar genellikle 995 milyemdir. Uluslararası piyasada LBMA standardı 999.9 milyemdir. Yüzde yüz saf altın endüstriyel koşullarda üretilemez.
Milyem nasıl hesaplanır? Formül: (Ayar / 24) x 1000 = Milyem. 18 ayar için: (18 / 24) x 1000 = 750 milyem. Bir ürünün has altın miktarını bulmak için: Gram x (Milyem / 1000). 10 gram 22 ayar bilezik: 10 x 0,916 = 9,16 gram saf altın.
995 milyem ile 999 milyem arasındaki fark nedir? 995 milyem binde 995 saf altın, 999 milyem binde 999 saf altın içerir. 100 gramda fark 0,4 gram saf altındır. Türkiye 995 milyem standart kullanır; uluslararası piyasalarda 999.9 milyem tercih edilir. Fark küçük görünür ama yüksek miktarlarda ciddi para tutar.
Kuyumcuda milyem nasıl test edilir? Dört yöntem kullanılır. Mihenk taşı (sürtme ve görsel karşılaştırma), asit testi (nitrik asitle çözünürlük kontrolü), XRF cihazı (X-ışını ile tahribatsız dijital analiz), su içi tartım (Arşimet prensibiyle özgül kütle hesabı). En güvenilir sonucu XRF verir; en yaygın ve ucuz yöntem mihenk taşıdır.
