MASAK Uyum Rehberi: Kuyumcu İçin Zorunluluklar ve Yaptırımlar

Sabah 09:30. Dükkânı yeni açmışsınız. Henüz çayınızı bile koyamadınız. Kapıdan iki kişi giriyor, ellerinde evrak çantası var. "MASAK yükümlülük denetimi" diyorlar. Kimlik tespiti dosyalarınızı istiyorlar. Son üç yılın işlem kayıtlarını görmek istiyorlar. Şüpheli işlem bildirimlerinizi soruyorlar. Uyum programınızın belgesini bekliyorlar.

O an ne hissedersiniz?

Eğer tüm evraklar düzgün dosyalanmışsa, rahat bir nefes alırsınız. Yoksa, o gün çok uzun sürer.

Türkiye'de kuyumcular, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında "yükümlü" sıfatı taşıyor. Bu, bankalarla, döviz bürolarıyla, noterlerle aynı kategoride olduğunuz anlamına geliyor. Evet, yanlış okumadınız: bir kuyumcu dükkanı olarak sizin yasal sorumluluklarınız bir banka şubesiyle benzer çerçevede. Ağır mı? Ağır. Ama sebebi var ve bu rehberde o sebebi, zorunlulukları ve sonuçlarını açıkça anlatacağız.

MASAK Nedir ve Kuyumcu Neden Yükümlü?

MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu), Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde çalışan, kara para aklamayla ve terörün finansmanıyla mücadele eden kurum. 2006 yılında yürürlüğe giren 5549 sayılı Kanun, bu mücadelenin yasal çerçevesini oluşturuyor.

Peki kuyumcu neden bu işin içinde?

Cevabı basit: altın, dünyada en kolay taşınan, en kolay nakde çevrilen, en az iz bırakan varlıklardan biri. Bir kilo altını cebinize koyup sınır geçebilirsiniz, apartman dairesinde yüz kilo saklayabilirsiniz, herhangi bir kuyumcuda eritip farklı formlara dönüştürebilirsiniz. Kaçakçılar, kara para aklayanlar ve terör finansörleri bunu yıllardır biliyor. Devlet de biliyor.

MASAK'ın 2019 faaliyet raporuna göre altın ve kıymetli taş sektöründen gelen şüpheli işlem bildirimlerinin sayısı 2018'de 1.924 iken 2019'da 2.745'e yükseldi. Bu rakam her yıl artmaya devam ediyor. Sektör mercek altında.

Kuyumcular, Tedbirler Yönetmeliği'nde "kıymetli maden, taş veya mücevher alım satımı yapanlar" olarak tanımlanıyor ve MASAK'ın resmi yükümlüler listesinde doğrudan yükümlü grubuna dahil ediliyor. Yani bu isteğe bağlı bir şey değil; yasayla belirlenen bir zorunluluk.

Dört Temel Yükümlülük

MASAK mevzuatı kuyumculara dört ana yükümlülük getiriyor. Bunları tek tek ele alalım.

1. Müşterinin Tanınması (Kimlik Tespiti)

Bu yükümlülüğün özü şu: karşınızdakinin kim olduğunu bileceksiniz. Tanımadığınız birine yüksek tutarlı altın satışı yapmayacaksınız.

Ne zaman zorunlu?

• Tek seferde veya birbiriyle bağlantılı işlemlerin toplam tutarı 185.000 TL ve üzerinde olduğunda
• Müşteriyle sürekli iş ilişkisi kurulduğunda (tutardan bağımsız)
• İşlemin şüpheli görüldüğü her durumda (tutardan bağımsız)

Bu yazının güncellendiği dönemdeki altın fiyatlarıyla 185.000 TL yaklaşık 25 gram 24 ayar altına karşılık geliyor; gram karşılığı güncel fiyata göre değişir. Yani bir müşteri çeyrek altın bile alsa, birkaç adet alıyorsa bu eşiği geçme ihtimali yüksek.

Gerçek kişilerden ne isteyeceksiniz?

• Ad, soyad, doğum tarihi, uyruk
• T.C. kimlik numarası (yabancılar için doğum yeri)
• Kimlik belgesinin türü ve numarası (nüfus cüzdanı, ehliyet, pasaport)
• Adres bilgisi
• İmza örneği
• İş ve meslek bilgisi
• Varsa telefon, e-posta

Tüzel kişilerden ne isteyeceksiniz?

Karşınızdaki bir şirket veya kurum adına işlem yapıyorsa:

• Ticaret unvanı, ticaret sicil numarası
• Vergi kimlik numarası
• Faaliyet konusu ve adresi
• İmza yetkili kişinin kimlik bilgileri ve imza sirküleri
• Ticaret sicil gazetesi veya faaliyet belgesi
• Vergi levhası

Şirketlerde imza yetkisini teyit etmek ayrı bir zorunluluk. Ticaret sicil gazetesinin güncel olması gerekiyor. Üç yıl önceki gazetenin fotokopisi yetmez.

İşin pratik tarafı: Müşteri kimliğini göstermek istemediğinde ne yapacaksınız? Satışı yapmayacaksınız. Nokta. "Ama müşteriyi kaçırıyorum" diye düşünebilirsiniz. Doğru. Ama o müşteriyi kaçırmanın bedeli, MASAK cezasının yanında küçük kalır.

2. Şüpheli İşlem Bildirimi (ŞİB)

Bu yükümlülük kuyumcuların en çok kafasını karıştıran konu. "Ben nereden bileyim şüpheli mi?" diye soruyorsunuz. Haklısınız, kolay değil. Ama mevzuat size bazı işaretler veriyor.

Hangi durumlar şüpheli sayılır?

Bir işlem hakkında "Acaba bu paranın kaynağı meşru mu?" diye sormak bile yeterli sebep. Ama somut örnekler verelim:

• Müşteri, normalde yapmayacağı büyüklükte bir işlem yapıyor. Her hafta 10 gram alan müşteri aniden 500 gram istiyor.
• Kimlik vermekten kaçınıyor ya da sahte kimlik kullanıyor olabilir.
• İşlemin ticari veya ekonomik bir mantığı yok. Bir kişi sabah altın alıp öğleden sonra aynı altını zararlı satıyorsa, orada bir tuhaflık var.
• Kısa süre içinde farklı kişiler benzer tutarlarda, benzer kalıplarda işlem yapıyor. Koordineli hareket şüphesi.
• Müşteri parayı nereden bulduğunu açıklamaktan kaçınıyor veya tutarsız açıklamalar yapıyor.
• Nakit işlem limitinin hemen altında kalan tutarlarla işlem yapılıyor. Buna "yapılandırma" (structuring) deniyor ve en bilinen kara para aklama tekniklerinden biri.

Nasıl bildireceksiniz?

Şüphenizin oluştuğu tarihten itibaren 10 iş günü içinde MASAK'a elektronik ortamda bildirim yapmanız gerekiyor. MASAK'ın web portalı üzerinden ŞİB formu doldurulur. Formda işlemin detayları, şüphe gerekçesi ve müşteri bilgileri yer alır.

Kritik bir nokta: Müşteriye haber vermeyeceksiniz. ŞİB yaptığınızı müşteriye veya üçüncü bir kişiye söylemek yasaktır. Bunu yaparsanız, "tipping off" denen suçu işlemiş olursunuz ve cezai sorumluluk doğar.

Bir diğer önemli detay: ŞİB yapmak sizin sorumluluğunuzdur, soruşturma yapmak değil. Bir işlem hakkında kesin kanıtınız olmasına gerek yok. Şüphe yeterli. MASAK, soruşturmayı kendisi yürütür. Siz sadece bayrak kaldırıyorsunuz.

3. Belge Muhafaza ve İbraz

İşlemlerinize ilişkin her türlü belgeyi saklamak zorundasınız. Fatura, kimlik tespiti formu, ödeme makbuzu, yazışma, sözleşme: ne varsa dosyalayacaksınız.

Saklama süresi: 8 yıl.

Bu süre, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren başlıyor. Kimlik tespiti belgelerinde ise son işlem tarihinden itibaren 8 yıl. Yani bir müşteriyle 2026'da son işleminizi yaptıysanız, o müşterinin kimlik bilgilerini 2034'e kadar saklamanız gerekiyor.

"Sekiz yıl çok fazla" diyebilirsiniz. Doğru, uzun bir süre. Ama kara para aklama soruşturmaları yıllar sürebiliyor ve denetçi geldiğinde 2019'daki bir işlemi sorabilir. O belge elinizde yoksa, sorun sizin.

Fiziksel dosya da, dijital kayıt da kabul ediliyor. Ama fiziksel dosyanın yangına, su basmasına, fareler, nem gibi risklere karşı korunması sizin sorumluluğunuzda. Dijital arşiv daha güvenli, ama yedekleme düzeniniz olmalı.

4. Uyum Programı

Burada önemli bir ayrım var: kapsamlı uyum programı oluşturma ve münhasır uyum görevlisi atama zorunluluğu esasen bankalar ve finansal kuruluşlar içindir; kuyumcular için yasal bir zorunluluk değildir. Yine de tüm yükümlüler, kuyumcular dahil, çalışan eğitimi, risk değerlendirmesi ve iç denetim faaliyetlerini yürütmekle sorumludur ve aşağıdaki üç ayağı iyi uygulama olarak kurmanızı öneririz:

a) Uyum Görevlisi Atanması

Uyum görevlisi, MASAK ile işletme arasındaki köprü. Şüpheli işlem bildirimlerini koordine eden, çalışanları eğiten, iç denetim prosedürlerini yürüten kişi. Büyük kuyumcu zincirlerinde bu ayrı bir pozisyon olabilir. Tek dükkanı olan bir kuyumcuda ise ayrı birini atamak gerekmez; işletme sahibi bu rolü üstlenebilir.

b) Eğitim

Çalışanlarınıza düzenli olarak MASAK yükümlülükleri hakkında eğitim vermeniz gerekiyor. "Şüpheli işlemi nasıl tanırım?", "Kimlik tespitini nasıl yaparım?", "ŞİB formunu nasıl doldururum?" gibi soruların cevabını tezgahtar dahil herkes bilmeli. Eğitim kayıtlarını tutun; denetimde sorulur.

c) İç Denetim

Yılda en az bir kez kendi kendinizi denetlemeniz bekleniyor. Kimlik tespiti dosyaları tam mı? ŞİB'ler zamanında yapılmış mı? Eğitimler verilmiş mi? Eksik var mı? Bulduğunuz eksiklikleri düzeltip bunu belgelemeniz gerekiyor.

Kulağa bürokrasi gibi gelebilir. Haklısınız, biraz öyle. Ama ateş düştüğü yeri yakıyor: denetim geldiğinde bu belgelerin varlığı sizi kurtarır, yokluğu batırır.

Kimlik Tespiti: Adım Adım Pratikte Nasıl Yapılır?

Mevzuatın ne dediğini anlattık. Gelin şimdi tezgahta nasıl uygulayacağınızı konuşalım.

Adım 1: İşlem tutarını kontrol edin. Müşterinin tek seferde veya birbiriyle bağlantılı işlemlerde toplam tutarı 185.000 TL'yi geçiyor mu? Geçiyorsa kimlik tespiti zorunlu. Sürekli müşterinizse, tutar ne olursa olsun zorunlu.

Adım 2: Kimlik belgesini isteyin. T.C. nüfus cüzdanı, yeni tip kimlik kartı, sürücü belgesi veya pasaport. Fotokopisini alın veya dijital kopyasını çekin. Belgenin son kullanma tarihini kontrol edin.

Adım 3: Bilgileri kaydedin. Ad, soyad, T.C. kimlik numarası, doğum tarihi, adres, iş bilgisi. Kimlik tespiti formuna yazın veya yazılımınıza girin.

Adım 4: Teyit edin. Kimlik belgesindeki fotoğrafla karşınızdaki kişiyi karşılaştırın. T.C. kimlik numarasını Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü kayıtlarından doğrulayın (yazılımınız bu doğrulamayı otomatik yapabilir).

Adım 5: Dosyalayın. Kimlik tespiti formunu ve kimlik belgesinin kopyasını müşteri dosyasına koyun. Dijital ortamda saklıyorsanız yedekleme yapın.

Tüzel kişilerde süreç biraz daha uzun. Ticaret sicil gazetesini isteyin, vergi levhasını kontrol edin, imza sirkülerinden yetkili kişiyi doğrulayın. Yetki belgesi güncel olmalı; eski tarihli belge kabul edilmez.

Bir ipucu: Düzenli müşterileriniz için bu süreci ilk seferde titizlikle yaparsanız, sonraki işlemlerde sadece bilgilerin güncel olup olmadığını kontrol etmeniz yeterli. Adres değişikliği var mı? Kimlik yenilenmiş mi? Bu güncellemeyi yılda bir yapın.

Şüpheli İşlem Bildirimi: Detaylı Rehber

ŞİB konusu birçok kuyumcunun "Benim müşterimden şüphelenmem doğru mu?" diye sorduğu hassas bir alan. Lafı uzatmadan söyleyelim: mesele müşterinize güvenip güvenmemeniz değil, yasanın size verdiği sorumluluğu yerine getirmeniz.

Pratikte Ne Zaman Şüphelenmeli?

MASAK'ın yayımladığı tipolojilere göre kuyumculuk sektöründe en sık karşılaşılan şüpheli işlem kalıpları şunlar:

Parçalama (Structuring): Müşteri 185.000 TL'lik eşiğin hemen altında kalan tutarlarla art arda işlem yapıyor. Bugün 180.000 TL, yarın 175.000 TL, öbür gün 180.000 TL. Bu, kimlik tespitinden kaçınma girişimi olabilir.

Nakde dönüşüm: Bir kişi yüklü miktarda altın alıp kısa süre sonra aynı altını geri satarak nakit talep ediyor. Arada zarar ediyor, ama umursamıyor. Burada altın bir araç; asıl amaç paranın kaynağını gizlemek.

Üçüncü kişi adına işlem: Müşteri, başkası adına yüksek tutarlı alım yapıyor ve bunu gizlemeye çalışıyor. "Arkadaşım için alıyorum" deyip kendi kimliğini vermek istemiyor.

Tutarsız profil: Gelir düzeyi düşük görünen biri düzenli olarak yüksek tutarlı altın alımı yapıyor. Bir kuryenin haftada 200 gram altın alması normal değil.

Acele ve baskı: Müşteri, kimlik tespiti prosedürlerini hızlandırmanız için baskı yapıyor. "Acelem var, kimliğe gerek yok" diyor. Bu davranış kırmızı bayraktır.

ŞİB Formu Nasıl Doldurulur?

MASAK'ın web portalına (masak.hmb.gov.tr) giriş yapıyorsunuz. Şüpheli İşlem Bildirim Formunu seçiyorsunuz. Formda şunları belirtmeniz gerekiyor:

1. İşlem bilgileri: Tarih, tutar, ürün türü, ödeme yöntemi
2. Müşteri bilgileri: Ad, soyad, kimlik numarası (elinizde varsa)
3. Şüphe gerekçesi: Neden bu işlemi şüpheli buldunuz? Net ve somut yazın. "Garip geldi" yetmez. "Müşteri 3 gün üst üste 180.000 TL tutarında altın aldı, kimlik tespiti eşiğinin hemen altında kaldı, ödemeyi her seferinde farklı kişiler yaptı" gibi detay verin.
4. Ek bilgi ve belgeler: Varsa fatura, kamera kaydı çıktısı, müşteri dosyası

Formu gönderdikten sonra bir onay numarası alırsınız. Bu numarayı saklayın. Denetimde "ŞİB yaptık" dediğinizde kanıtınız olsun.

Sıkça yapılan hata

Birçok kuyumcu, "Şüphelenmedim ki, bildirim yapmama gerek yok" diye düşünüyor. Sorun şu: Denetçi geldiğinde, işlem kayıtlarınıza bakıp "Bu işlem kalıbı şüpheli görünüyor, neden bildirim yapmadınız?" diye sorabiliyor. Şüphelenmeniz gerekirdi ama şüphelenmediniz; bu da bir ihlal.

Bu yüzden çalışanlarınızı eğitmek çok kritik. Tezgahtar, onarımcı, kasiyer: işlem yapan herkes temel düzeyde şüpheli işlem göstergelerini bilmeli.

Belge Saklama: 8 Yılın Pratiği

Sekiz yıl boyunca saklamanız gereken belgeler şunlar:

KVKK ile Çelişki Meselesi

Akla şu soru gelebilir: "KVKK diyor ki kişisel veriyi gereksiz saklama, MASAK diyor ki 8 yıl sakla. Hangisine uyacağım?"

İşin aslına bakarsanız burada bir çelişki yok. KVKK'nın 28. maddesi, kanunlarda açıkça öngörülen hallerde veri işlemeyi istisna tutuyor. MASAK'ın 8 yıllık saklama zorunluluğu yasal bir dayanak olduğundan, bu süre boyunca müşteri verilerini saklamak KVKK'ya aykırı değil. Ama 8 yıl dolduktan sonra verileri silmeniz veya anonim hale getirmeniz gerekir. Saklama süresini yasal zorunluluk olarak aydınlatma metninde belirtin; müşteriyi bilgilendirin.

MASAK Denetimi: Kapınızı Çaldıklarında Ne Olur?

Yazının başındaki sahneye dönelim. Denetçiler geldi. Ne olacak?

Denetim genellikle habersiz gelir. Önceden randevu almak zorunluluğu yoktur. Denetçiler MASAK kimliklerini gösterir, denetim yazısını sunar ve işlemlere başlar.

Ne kontrol ederler?

• Kimlik tespiti dosyaları: Eşik üstü işlemlerde kimlik tespiti yapılmış mı? Belgeler tam mı?
• ŞİB kayıtları: Şüpheli işlem bildirimi yapılmış mı? Yapılması gereken ama yapılmamış bildirim var mı?
• Belge muhafazası: 8 yıllık belgeler mevcut mu? Ulaşılabilir durumda mı?
• Uyum programı: Uyum görevlisi atanmış mı? Eğitimler verilmiş mi? İç denetim yapılmış mı?
• Kasa defteri ve işlem kayıtları: Kayıtlar tutarlı mı? Açık var mı?
• Ödeme belgeleri: Nakit limitine uyulmuş mu? POS ve havale kayıtları düzenli mi?

Denetim ne kadar sürer?

İşletmenin büyüklüğüne bağlı. Tek vitrinli bir dükkanda bir gün yetebilir. Birden fazla şubesi olan bir zincirde haftalar sürebilir.

Denetçiye nasıl davranmalısınız?

İşbirliği yapın. Belgeleri zamanında sunun. Soruları net cevaplayın. Belge saklama ya da açıklama konusunda zorluk çıkarmayın. Denetçinin işini zorlaştırmak sizin aleyhinize işler.

Denetim Öncesi Kontrol Listesi

Denetim habersiz gelse bile hazırlıklı olabilirsiniz. Her çeyrek dönem şu soruları kendinize sorun:

1. Son üç ayda 185.000 TL üstü tüm işlemlerde kimlik tespiti yaptım mı?
2. Şüpheli gördüğüm işlem var mıydı? Varsa ŞİB dosyaladım mı?
3. Kimlik tespiti formlarım ve belge kopyalarım düzenli dosyalanmış mı?
4. Çalışanlarıma bu yıl MASAK eğitimi verdim mi?
5. Uyum programı dokümanlarım güncel mi?
6. Fatura ve ödeme belgelerim 8 yıllık arşivde mevcut mu?
7. ŞİB onay numaralarım kayıtlı mı?

Bu listeyi çeyrek dönemlik iç denetim olarak uygularsanız, denetçi geldiğinde panik yerine güven duyarsınız.

Cezalar: Rakamlarla Gerçek

MASAK cezaları hafife alınacak rakamlar değil. İşte 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yaptırımlar:

İdari Para Cezaları

Tablodaki rakamlar 5549 sayılı Kanun'daki baz (başlangıç) tutarlardır. 2026 yılında yeniden değerleme oranı %25,49 olarak belirlendi; baz tutarlar her yıl kümülatif olarak güncelleniyor, dolayısıyla 2026'da fiilen uygulanan rakamlar bunların üzerindedir (bkz. MASAK'ın 2026 idari para cezası tutarları duyurusu). Bir yıl içinde aynı yükümlü için uygulanabilecek toplam idari ceza üst sınırı da mevcut (diğer finansal kuruluşlar dışındaki yükümlüler için 4 milyon TL).

Burada önemli bir detay var: Ceza her bir ihlal için ayrı ayrı uygulanıyor. Yani 10 farklı işlemde kimlik tespiti yapmadıysanız, 10 ayrı ceza alırsınız. Tek seferde yüz binlerce liralık toplam cezayla karşılaşmak mümkün.

Adli Cezalar

İşin ağır boyutuna geçelim. 5549 sayılı Kanun'un 14. maddesi, yükümlülük ihlali durumunda cezai sorumluluk öngörüyor:

• 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası
• 5.000 güne kadar adli para cezası

Bu cezalar, ihmalkarlık değil kasıt unsuru taşıyan durumlarda gündeme geliyor. Ama "kasıt" kavramı geniş yorumlanabiliyor. Sistematik olarak kimlik tespiti yapmamak, ŞİB dosyalamamak veya belge yok etmek kasıt olarak değerlendirilebilir.

Gerçek Hayattan Rakamlar

Bursa'da 2025 yılının ilk yarısında Ticaret İl Müdürlüğü tarafından yapılan denetimlerde 82 kuyumcuya Kuyum Ticareti Yetki Belgesi eksikliği gibi ticari uyum ihlalleri nedeniyle toplam 16 milyon 400 bin TL ceza kesildi. Antalya'da ise çeşitli sektörleri (kuyumcu, emlakçı, market, kafe) kapsayan genel ürün denetimlerinde 4.326 firmada aykırılık tespit edildi ve toplam 41 milyon TL'yi aşan idari para cezası uygulandı. Bu cezalar doğrudan MASAK denetimi değil, Ticaret Bakanlığı ticari uyum denetimleridir; ancak kuyumculuk sektörünün ne kadar sıkı denetim altında olduğunu gösteriyor.

Bu rakamlar sadece birkaç il, sadece birkaç aylık denetimleri kapsıyor. Türkiye genelinde düşünün.

KMTS ve MASAK: İkiz Denetim Sistemi

Nisan 2026'da devreye giren KMTS (Kıymetli Maden Takip Sistemi) ile MASAK arasında doğrudan bir köprü kuruluyor. Bu iki sistem birbirini tamamlıyor ve birlikte çok daha güçlü bir denetim ağı oluşturuyor.

KMTS, her bir işlenmemiş kıymetli madenin (1 gram ve üzeri altın, gümüş, platin, paladyum) lazer kodla takip edilmesini sağlıyor. Üretimden son alıcıya kadar tüm zincir dijital ortamda kayıt altına giriyor. Nakit işlemler büyük ölçüde ortadan kalkıyor; 30.000 TL üstü tüm ödemeler banka kanalıyla yapılmak zorunda.

Peki bu MASAK açısından ne anlama geliyor?

Çapraz kontrol imkanı. KMTS bandrol kayıtları ile kuyumcunun fatura ve kasa defteri kayıtları artık dijital ortamda karşılaştırılabilir hale geliyor. Bandrol kaydında görünen ama faturada olmayan bir ürün varsa, denetçinin bunu tespit etmesi saniyeler sürüyor. Eskiden bu tespiti yapmak için fiziksel sayım gerekirdi.

Nakit takibi. KMTS ile birlikte banka kanalından geçen tüm ödemeler otomatik olarak kayıt altına giriyor. MASAK, şüpheli kalıpları (parçalama, yüksek frekans, tutarsız profil) dijital olarak tarayabiliyor.

Gerçek zamanlı risk skorlama. KMTS verileri ile MASAK'ın risk değerlendirme sistemleri entegre çalıştığında, yüksek riskli işlemler otomatik bayrak alabiliyor. Bu da denetimlerin daha hedefli ve etkin olması demek.

Kısacası: KMTS ile MASAK birbirinin gücünü katlıyor. Sadece birinin kurallarına uymak yetmez; her iki sisteme de tam uyum sağlamanız gerekiyor. KMTS hakkında detaylı rehberimizi buradan okuyabilirsiniz.

Kuyumcunun MASAK Uyum Kontrol Listesi

İşte dükkânınıza asabileceğiniz, her ay gözden geçirebileceğiniz bir kontrol listesi:

Kimlik Tespiti

• 185.000 TL üstü tüm işlemlerde kimlik tespiti yapılıyor
• Sürekli müşterilerden kimlik bilgisi alınmış ve dosyalanmış
• Kimlik belgesi kopyaları dijital ortamda yedeklenmiş
• Tüzel kişi işlemlerinde ticaret sicil ve imza sirküleri kontrol edilmiş
• Kimlik tespiti formları güncel ve eksiksiz doldurulmuş

Şüpheli İşlem Bildirimi

• Tüm çalışanlar şüpheli işlem göstergelerini biliyor
• ŞİB formu doldurma prosedürü belirlenmiş
• Son 10 iş günü içinde fark edilen şüpheli işlemler bildirilmiş
• ŞİB onay numaraları kayıt altında

Belge Muhafaza

• 8 yıllık arşiv düzenli ve ulaşılabilir durumda
• Faturalar, kimlik tespiti formları, ödeme belgeleri dosyalanmış
• Dijital yedekleme düzenli yapılıyor
• Eski belgeler imha takvimi KVKK ile uyumlu

Uyum Programı

• Uyum görevlisi atanmış (veya işletme sahibi bu rolü üstlenmiş)
• Yıllık çalışan eğitimi verilmiş ve belgelenmiş
• İç denetim yılda en az bir kez yapılmış
• Uyum programı dokümanları güncel

KMTS Entegrasyonu

• Bandrol/seri numarası takibi yapılıyor
• 30.000 TL üstü işlemlerde nakit ödeme kabul edilmiyor
• KMTS kayıtları ile fatura kayıtları tutarlı
• POS/havale/EFT ödeme altyapısı hazır

KuyumBase ile Uyum Yönetimi

Buraya kadar anlattığımız her yükümlülük, tek tek ve elle yapılmaya çalışıldığında hem zaman alıyor hem hata riski taşıyor. KuyumBase, kimlik tespiti kayıtlarını müşteri profiline bağlayan, işlem eşiklerini otomatik takip eden, belge arşivini dijital ortamda saklayan ve KMTS bandrol takibiyle entegre çalışan bir altyapı sunuyor. Uyum sorumluluğunu yazılıma devretmek demek, denetim gününde rahat nefes almak demek.

Sık Sorulan Sorular

Kuyumcular MASAK'a bildirim yapmak zorunda mı?

Evet, kuyumcular 5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlü sıfatı taşır. Şüpheli bir işlemle karşılaştığınızda bunu 10 iş günü içinde MASAK'a elektronik ortamda bildirmeniz yasal zorunluluktur. Bildirmemenin cezası her ihlal için idari para cezası olup, ağır vakalarda 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası da söz konusu olabilir.

Kimlik tespiti limiti ne kadar?

Tek seferde veya birbiriyle bağlantılı işlemlerde toplam tutar 185.000 TL ve üzerindeyse kimlik tespiti zorunludur. Sürekli iş ilişkisi kurulduğunda ise tutara bakılmaksızın kimlik tespiti yapılması gerekir. Gerçek kişilerde T.C. kimlik belgesi, tüzel kişilerde ticaret sicil gazetesi ve vergi levhası gibi belgeler istenir.

MASAK'a bildirim yapmamanın cezası nedir?

Şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğünün ihlalinde her bir ihlal için idari para cezası uygulanır. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Ağır vakalarda 5549 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereği 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası verilebilir.

MASAK denetimi nasıl yapılır?

MASAK denetçileri habersiz gelebilir. Kimlik tespiti belgelerinizi, şüpheli işlem bildirim kayıtlarınızı, müşteri dosyalarınızı ve son 8 yıla ait işlem kayıtlarınızı incelerler. Kasa defteri, faturalar, ödeme belgeleri, eğitim kayıtları ve uyum programı dokümanları denetimin temel kontrol noktalarıdır.

Uyum sorumlusu atamak zorunlu mu?

Kuyumcular için münhasır (tam zamanlı) uyum görevlisi atamak yasal olarak zorunlu değildir; bu zorunluluk bankalar ve finansal kuruluşlar içindir. Ancak tüm yükümlüler (kuyumcular dahil) çalışan eğitimi, risk değerlendirmesi ve iç denetim faaliyetlerini yürütmekle sorumludur. Pratikte bu görevleri işletme sahibi veya bir çalışan üstlenebilir.